Türkiye Cumhuriyeti

Türkiye Cumhuriyeti Roma Büyükelçiliği

Bilgi Notları

İtalya Genel Bilgiler, 22.10.2009

İtalya

 

                 

 

Genel Bilgiler

Binlerce yıl öncesine dayanan yerleşim merkezlerinin kalıntıları ile dolu olan İtalya’da, MÖ. 1000 yılında yerli kabilelerin düzenli yerleşim bölgelerinde yaşadıkları belirlenmiştir. Bu kabileler arasında bugünkü Calabria yöresinde yaşayan İtali kabilesinin ülkeye adını verdiği söylenmektedir.

İtalya (Apenin) yarımadasının Elen ve Etrüsk kontrolüne girdiği MÖ. 8. yüzyılda, Roma şehri yedi tepe üzerinde kurulmuştur. Zaman içinde güçlenen Roma krallığı egemenliğini tüm Akdeniz’e yaymıştır. Bir süre, cumhuriyetle de yönetilen Roma MÖ. 27-MS. 14 yılları arasında Augustus döneminde imparatorluğa dönüşmüştür. Büyük Roma İmparatorluğu adıyla anılan bu imparatorluk 395’te Batı ve Doğu Roma (Bizans) olarak ikiye ayrılmıştır. 476’da Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkılışından sonra çeşitli işgal ve istilalara, Papalığın iktidar mücadelesine sahne olan ve feodal sistemle yönetilen şehir devletleri halinde kalan İtalya, 19. yüzyıl ortalarından itibaren uyanan milliyetçilik duygularıyla birleşme sürecine girmiştir.

İtalya, Sicilya adası ile yarımadadaki şehir devletlerinin birleşmesiyle 1861’de ulusal devlet niteliğini kazanmıştır. 1866’da Venedik’in, 1870’de Roma’nın katılımıyla tamamlanan İtalyan birliğinin kurulmasına giden süreçte Mazzini ideolog olarak, Piemonte Kontu Cavour aristokrasi sınıfı ile orta sınıfı uzlaştırıcı kişiliği ve hedefe ulaşmada diplomasi yollarını tercih etmesiyle, Garibaldi gücünü kullanmasıyla, Sardunya kralı II. Vittorio Emanuele liberal anayasayı muhafaza etme kararlılığıyla adını duyurmuştur.

 Vittorio Emanuele Anıtı

 Garibaldi Anıtı

 

1948 Anayasası İtalya’nın devlet yapısını parlamenter cumhuriyet olarak belirlemiştir. Cumhurbaşkanı, yedi yılda bir seçilmektedir. Halihazırda Cumhurbaşkanı olan Carlo Azeglio Ciampi 1999 yılı Mayıs ayında seçilmiştir.

 Cumhurbaşkanlığı (Palazzo Del Quirinale)

İki meclisli yapısı ile Parlamento, beş yıllık bir süre için seçilen 630 milletvekili ve 315 senatörden oluşmaktadır. 2001 yılı Mayıs ayında yapılan genel seçimler sonucu, merkez–sağ partiler ittifakı Parlamentoda çoğunluğu sağlamış ve Forza İtalia Partisi lideri Silvio Berlusconi, Ulusal İttifak Partisi, Kuzey Ligi Partisi ve Hristiyan Demokrat ve Merkezi Birlik Partisi ile koalisyon kurarak Başbakan olmuştur.

İtalya’nın idari yapısında ise, serbest seçimlerle işbaşına gelen bölge (regione), vilayet (provincia) ve belediyeler (comune) yer almaktadır. 5’i özerk olmak üzere 20 ana idari bölgeden oluşan İtalya’nın başkenti Roma, Lazio bölgesi içinde kalan turistik bir şehirdir. Tarihi dokuyu muhafaza etme geleneği çerçevesinde genel olarak tüm İtalya, özellikle Roma ve çevresi adeta antik eserlerin sergilendiği bir açık hava müzesi görünümündedir. Floransa (Firenze) rönesansın doğduğu şehir olarak, sokaklarından araba yerine gondolların geçtiği Venedik turistik bir cazibe merkezi olarak, Trieste ve Cenova liman şehri, Milano ise sanayi, ekonomi ve ticaret merkezi olarak adını duyuran kentlerdendir. İtalya’nın kuzey bölgelerinde ekonomik gelişmişlik güneye oranla daha ileri boyutlardadır.

 

Hristiyan dünyasının merkezi olan, ancak 1929’dan itibaren ayrı bağımsız devlet statüsünde bulunan ve Papa tarafından yönetilen Vatikan’ı da, başkent Roma’nın içinde barındıran İtalya’nın nüfusunun çoğunluğu katolik hristiyandır.

Vatikan (San Pietro Kilisesi)

Avrupa Birliği’nin kurucu üyelerinden biri olan İtalya, aynı zamanda NATO üyesidir ve bu kuruluşun Güney Avrupa Komutanlığı’na da Napoli kentinde evsahipliği yapmaktadır.

 

Temel Göstergeler

B.TEMEL GÖSTERGELER:

 

a. Demografik Veriler

 

(Kaynak: İtalyan İstatistik Kurumu’nca–ISTAT yayımlanan son veriler)

 

Başkent                       Roma

Nüfus                          (Eylül 2008 sonu itibariyle)     59,945,395

Yüzölçümü                  301,338 km2

Nüfus yoğunluğu        194 kişi/km2

Nüfus artış oranı (2008 Ocak-Eylül dönemi)              % 0.5

Nüfusun yaş gruplarına dağılımı (2008)         0-14 arası         % 14

15-64 arası        % 65.9

65 ve üzeri        % 20

Doğum itibariyle ortalama ömür beklentisi (2008 tahmini)   

Kadın                                                                                      84.1

Erkek                                                                                       78.8

Okur-yazar oranı                                                                     % 98

Ortaöğretimde okullaşma oranı (2006-2007 öğretim yılı)       % 93.8

Kentleşme oranı                                                                      % 30

Tarım arazisi                                                                            % 47

 

b. Siyasi Yapı

 

Yönetim Şekli                         : Cumhuriyet

 

İdari Bölgeler (20 bölge)         : Abruzzo, Basilicata, Calabria, Campania, Emilia-Romagna,

                                                Friuli-Venezia Giulia, Lazio, Liguria, Lombardiya, Marche,

                                                Molise, Piemonte, Puglia, Sardunya, Sicilya, Toscana,

                                                Trentino-Alto Adige, Umbria, Valle d'Aosta, Veneto

                                                 (italik yazılanlar özerk bölgelerdir)

 

Bağımsızlık                             : 17 Mart 1861 (İtalya Krallığının ilanı, ancak

                                                İtalya 1870'de birleşmiştir)

 

Ulusal Gün                              : 2 Haziran 1946

 

Anayasa                                  : 1 Ocak 1948

 

Cumhurbaşkanı                       : Giorgio NAPOLITANO

                                                  (15 Mayıs 2006'dan itibaren, görev süresi 7 yıl)

 

Başbakan                                 : Silvio Berlusconi

                                                  (8 Mayıs 2008’den itibaren)

 

Roma’nın Kuruluşu

Roma’nın adını, kenti kuran iki kardeş olan Romulus ve Romus’tan aldığı söylenmektedir. Bir efsaneye göre, Alba Longa’nın hükümdarı olan Nimutor’un kardeşi Amulius, ağabeyini devirir, yönetimi ele geçirir ve Nimutor’un kızı Rea Silvia’nın iktidara talip olabilecek erkek çocuğu olmaması için onu Vesta’ya rahibe olarak sürgün gönderir.

Ancak, Rea Silvia ikiz çocuk sahibi olur. Silvia’nın Romulus ve Romus adında iki çocuğu olduğunu haber alan Amulius, çocukları Roma’nın içinden geçen Tiber nehrine, annelerinin ise hapse atılması emrini verir.

Çocukları taşıyan sepet, nehrin kıyıya yakın bir yerinde devrilir, çocuklar çamurun üzerinde kalır. Dişi bir kurt çocukları mağarasına götürür, onları kendi sütüyle besler. Bu nedenle Roma’nın sembolü olarak şehrin hemen her yerinde iki küçük çocuğa süt emziren dişi kurdu temsil eden heykellere rastlamak mümkündür.

İkizler, iktidardan uzaklaştırılmış olan büyükbabalarının çobanları ile kavga etmeleri üzerine mahkemeye çıkarılır. Büyükbabaları, anlatılanlardan ve çocukların tavırlarından bunların, torunları olduğunu anlar. İkizler, büyükbabaları ve annelerine Amulius’un yaptığı kötülükleri öğrenir ve öc almaya karar verirler. Alba Longa sarayını basar, Amulius’u devirir ve iktidarı büyükbabalarına iade ederler.

Romulus ve Romus, ödül olarak nehire bırakıldıkları bölgede kendi şehirlerini kurma iznini alırlar. Ancak kente verilecek isim konusunda ikizler arasında kavga başlar, Romulus ve adamları kavgadan galip çıkar. Romulus, kenti inşa etmeye koyulur. Romus, kardeşini küçümser ve çabasıyla alay etmek için kentin etrafındaki surun üzerinden atlar. Her kentin duvarının kutsal sayıldığı bu dönemde Romus’un bu hareketi Romulus’u öfkelendirir ve kardeşini öldürür. Kente de kendi adını verir.

Bir diğer efsaneye göre de Romulus’un büyükbabası olan Alba Longa kralı, Tanrılardan aldığı emirle yeni bir şehir kurmak üzere Anadolu’dan yola çıkarak Nemi yakınlarındaki Lanuvio’yu kuran Truvalı Aeneas’ın soyundan gelmektedir. Anılan efsaneden esinlenerek Nemi ile Çanakkale’ye bağlı İntepe Belediyesi arasında Mayıs 2003’de kardeş şehir ilişkisi kurulmuştur.

Bugünkü Roma

 Hakikat Çeşmesi

 

 Navona Meydanı

 

 Pantheon

 

  Fori Imperiali

 

 Tiber Nehri üzerinde Cestio Köprüsü ve Tiberina Adası
(Isola Tiberina-Ponte Cestio)

Başkent Roma, üç milyona yaklaşan nüfusu ile İtalya’nın en büyük kentidir. Her yıl sayısı milyonlarla ifade edilen yabancı turistlerin kente akın etmesine neden olan tarihi dokusu, kent merkezi dahil başarıyla muhafaza edilmektedir.

Kent merkezinde uygulanan yeni yapım yasağı, eski cadde ve sokakların darlığı, neredeyse kişi başına bir otomobilin düştüğü Roma’da trafikte ciddi sıkıntılar yaşanmasına neden olmaktadır. Kentte iki metro hattı vardır ve kenti Kuzey-Güney, Batı-Doğu ekseninde kesmektedir. Şehir trafiğini rahatlatmak amacıyla başvurulan tek yön uygulaması, trafiğe yasak cadde ve bölgeler, araç sıkışıklığı, bir çok Romalıyı motorsiklet kullanmaya yöneltmiştir.

Kentin hemen hemen ortasından geçen Tiber (Tevere) nehrinden ulaşımda yararlanılmamaktadır. Nehrin taşkınlarından bıkan Romalılar, kıyılarına inşa ettikleri yüksek setlerle Tiber’i adeta saklamışlardır.

Kent merkezi, turistlerin yoğun olarak ziyaret ettiği bölgedir. Akşamları ise turistlere ek olarak Romalılar da kent merkezine yönelerek gece hayatına katılmaktadır.

Kent merkezinde bulunan tarihi eserler, yürüme mesafesindedir. Keza kent merkezindeki Via del Corso, Via Condotti, Via Frattina, Piazza di Spagna, Via Veneto, Via Nazionale gibi cadde/meydanlarda çoğu dünya markası olma özelliğine sahip giyim, ayakkabı ve deri ürünleri mağazaları, alışveriş imkanı sağlamaktadır.

Roma, kültürel faaliyetler açısından da büyük öneme sahiptir. 1950-60’larda Roma, Avrupa’nın Hollywood’u konumunda olmuştur. Fellini’nin “La Dolce Vita”sı gibi İtalyan filmlerinin yanısıra “Ben Hur”, “Quo Vadis?” ve “Kleopatra” da Roma’daki mekanlarda çekilmiştir.

Roma’da dünyaca üne sahip opera ve baleler ile tiyatro oyunları sergilenmekte, Roma kültürünün simgesi niteliğindeki tarihi binalar, müzeler ve hatta özel mülkiyette bulunan villalar, saraylar, bahçeler turistlerin ziyaretine ve sanat etkinliklerine açık tutulmaktadır. Yazın tarihi kalıntılarda düzenlenen festival, konser ve benzeri etkinlikler Roma’nın kültürel hayatına ayrı bir renk katmaktadır.

Coloseum

 

İspanyol Merdivenleri

 

 Via Veneto

 

  Aşk (Trevi) Çeşmesi

 

 Popolo Meydanı 

 

 Foro Romano